Fit en zelfredzaam door digitale ondersteuning

Er zijn enorm veel apps met coachingprogramma’s, die als virtuele persoonlijke trainer dienen voor bijvoorbeeld hardlopen, wandelen, wielrennen of fitness. Maar hoe zit het eigenlijk met de online mogelijkheden voor ouderen die zelfstandig thuis wonen, om meer in beweging te komen? In dit artikel een (korte) opsomming van de mogelijkheden, met als aanvulling een interview met Ronald van Tol, bedenker van Fitavie: een beweegprogramma speciaal ontwikkeld voor ouderen en voor mensen met een vorm van dementie.

Beweegrichtlijn voor ouderen

In 2017 voldeed 37% van de ouderen, dat wil zeggen 65-plussers, aan de beweegrichtlijnen. (Bron: RIVM Leefstijlmonitor) Om je gezondheid als 65-plusser te onderhouden, is minimaal 150 minuten per week matig intensief bewegen, verspreid over verschillende dagen, noodzakelijk volgens de beweegrichtlijnen. Bijvoorbeeld door te zwemmen, stevig doorwandelen of -fietsen. Ook raden de beweegrichtlijnen ouderen aan om minimaal twee keer per week aan spier- en botversterkende oefeningen te doen, gecombineerd met balansoefeningen.

Parkinson Oefeningen App


De Parkinson Oefeningen is een app met korte filmpjes waarin oefeningen en tips worden gegeven voor parkinsonpatiënten. De filmpjes geven tips over ADL handelingen, zoals lopen, opstaan en zitten. De adviezen en oefeningen zijn gerangschikt in een aantal functionele domeinen, die bij Parkinson patiënten in het dagelijks leven problemen kunnen opleveren. De oefeningen en adviezen zijn een combinatie vanuit wetenschappelijk onderzoek en ervaringen uit de praktijk. Het gebruik:
  • Een zeer breed palet aan oefeningen, met goede uitleg in de filmpjes.
  • Heel veel dagelijkse handelingen in en om het huis komen aan de orde, ook de ontspanning. Van in bed omdraaien tot in en uit de auto stappen.
  • Duidelijke aandacht voor normale handelingen en hoe deze te verbeteren.
  • Geen medische taal, rustig gesproken.
Download de Parkinson Oefeningen App voor Android en iOS.

Beweegwaaier, online oefeningen


De Fit&Sterk waaier is een wijzer met beweegoefeningen voor de de kleine dagelijkse beweegmomenten. Een must voor de thuiszorg, maar ook geschikt voor mantelzorgers, huisartsen en fysiotherapeuten. De beweegoefeningen ondersteunen het dagelijks functioneren van ouderen. Iedere cliënt is gebaat bij spierversterkende oefeningen. Met deze waaier kan de thuiszorg als het ware ‘een stok achter de deur zijn’, zodat cliënten niet alleen afhankelijk hoeven te zijn van bijvoorbeeld fysiotherapie behandelingen. De waaier bevat 14 beweegoefeningen, elke oefening duurt 30 seconden en kan meerdere keren herhaald worden. De oefening wordt steeds via een QR-code op een YouTube-filmpje voorgedaan. Op het achterblad van de waaier staan instructies. Lees meer in het artikel 'Waaier met beweegoefeningen'.  

Nieuw: Fitavie, een app met beweegoefeningen


Bewegen is goed voor (kwetsbare) ouderen, ook voor mensen met dementie. Door letterlijk te bewegen breng je de hersenen ook in beweging. Daarmee kun je de dementie niet stoppen, maar wel vertragen en de omstandigheden verbeteren. Fitavie is een innovatief beweegprogramma speciaal ontwikkeld voor ouderen en voor mensen met een vorm van dementie, om hen te ondersteunen in de thuissituatie en hun zelfredzaamheid te vergroten. Het idee voor Fitavie komt voor Ronald van Tol, die werd ‘getriggerd’ toen zijn oma acht jaar geleden overleed aan de gevolgen van Alzheimer. "Ik heb altijd gewerkt op het snijvlak van sport en gezondheid: voor mij stond na de dood van mijn oma vast dat ik bewegen wilde gaan inzetten om kwetsbare ouderen meer te laten bewegen en om dementie tegen te gaan." Tijdens het symposium ‘Het fitte brein’ in 2016 - waar Van Tol aanwezig was - deed hoogleraar neurologie Erik Scherder een oproep aan de sportwereld om iets nieuws te bedenken voor inactieve ouderen en daarin dementie mee te nemen. Voor Van Tol het sein zijn eerdere plannen tot uitvoering te brengen en zo was Fitavie geboren. Voor de financiering van zijn project wendde Van Tol zich samen met zijn toenmalige collega Karlijn van Beest van de Gelderse Sport Federatie tot de SBIR Innovatieprijs kwetsbare doelgroepen van de RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, red.). "Eén jaar draaiden wij samen met zestig andere bedrijven mee in een competitie om de beste innovatie te ontwikkelen om kwetsbare burgers structureel meer te laten bewegen. Na een jaar lang van kwalitatief en kwantitatief onderzoek, pitchen, testen, ontwikkelen, prototype bouwen, businesscase en marketingplan ontwerpen hadden Karlijn en ik de afvalrace gewonnen", blikt Van Tol terug. Een op individuele mensen met dementie afgestemde tool om hen te herinneren aan en ondersteunen bij beweegactiviteiten zal bijdragen aan daadwerkelijk meer bewegen. Dankzij deze financiële steun werd het project Fitavie werkelijkheid. Er ontstond een team van experts met als belangrijkste basis natuurlijk de ouderen en mantelzorgers zelf, maar ook geriaters, bewegingsagogen en fysiotherapeuten. Voor het team was, en is, het belangrijk dat zij iets nieuws ontwikkelden waarbij bewegen en slimme technologie hand in hand zouden gaan en waarbij vooral eenvoud, functionaliteit en het ‘leuke en motiverende’ herkenbaar voor de doelgroep zouden zijn. "We wilden en konden natuurlijk niet om de ouderen en hun verzorgers heen", zegt Van Tol. "Zij zijn ook continue betrokken bij het gehele proces en dat zijn ze nog steeds. We blijven Fitavie constant verbeteren om het nog beter te laten werken."

Voor wie is Fitavie?

  • De oudere(n) zelf (met en zonder dementie): Wat je nodig hebt is internet (wifi bij voorkeur) en een telefoon of tablet. Zo heb je Fitavie altijd en overal bij de hand.
  • De mantelzorger: Via een aparte registratie kan de mantelzorger ook op afstand meekijken met het programma. Ook kan deze op afstand het programma instellen en aanpassen. Handig als je niet in de buurt woont en op deze manier ben je altijd betrokken.
  • De zorgprofessional: Deze kan Fitavie inzetten als onderdeel of een verlengde van een behandel- of revalidatieproces.
  • De activiteitenbegeleider: De AB-er kan Fitavie instellen voor een groep en zo op een groot scherm of TV met de groep gaan bewegen.


Hoe is de Fitavie in te zetten?


Bijzonder aan Fitavie is dat bewegen als middel wordt ingezet om ouderen te helpen zo lang mogelijk de dagelijkse activiteiten te kunnen blijven doen. Fitavie is dus geen fitness- of sportapp die louter inzet op sterker of fitter worden. De doelgroep wil dat het voor hen duidelijk is dat zij bewegen met als doel om zo lang mogelijk thuis zelfstandig ‘hun ding’ te kunnen blijven doen. Ter illustratie: Je vader geeft (alleen of samen met jou) aan welke dagelijkse handelingen belangrijk zijn om te doen en te blijven doen (denk aan boodschappen doen, traplopen, zelfstandig uit een stoel komen, koffie zetten etc). Tevens geeft hij aan wat zijn (on)mogelijkheden zijn en Fitavie maakt automatisch een (op maat) uitdagend en leuk week- of maandprogramma. Door zijn reactie te geven op de oefeningen leert het programma je vader steeds beter kennen en zal Fitavie je vader steeds beter bedienen en adviseren. Jij kunt tevens als mantelzorger (mocht dat nodig zijn) op afstand zien of je vader de oefeningen waardeert en je kunt het programma op afstand ook aanpassen en instellen. Je kunt natuurlijk ook samen de oefeningen doen wanneer je op bezoek bent.

Waarom is Fitavie uniek?


Fitavie is handig, logisch en slim. Fitavie maakt de combinatie van bewegen ter ondersteuning van ADL en slimme techniek. Dit alles vormgegeven in een eenvoudig en leesbaar scherm. Zo kan iedereen, zonder eerst uitgebreid te moeten bestuderen hoe alles werkt, in een handomdraai aan de slag. De hoeveelheid aan slimme technologie is zo toegepast dat hoe vaker men Fitavie gebruikt, hoe meer men de voordelen ervan merkt. Daarnaast is er een aparte beweegmodule voor mensen met een vorm van dementie en ook voor valpreventie. Omdat Fitavie op een app beschikbaar is, heeft de gebruiker of de zorgverlener altijd het programma bij de hand en kan er op ieder willekeurig moment bewogen worden. Ook profiteert de gebruiker altijd van updates een vernieuwingen in het programma. En door de mantelzorgfunctie heeft de zorgverlener altijd de mogelijkheid om (ook op afstand) betrokken te zijn.

Reacties van professionals op Fitavie


  • "Ik denk dat een op individuele mensen met dementie afgestemde tool om hen te herinneren aan en ondersteunen bij beweegactiviteiten zal bijdragen aan daadwerkelijk meer bewegen. Dit kan impact hebben op het functioneren van mensen met dementie, meer zelfvertrouwen om activiteiten te ondernemen, betere participatie in de samenleving, en minder valincidenten en gezondheidszorgkosten." Franka Meiland - Senior onderzoeker, afdeling Psychiatrie VUmc Amsterdam
  • "De regionale ambitie van Achterhoek in Beweging is om een gezonde en vitale samenleving te realiseren in de Achterhoek. Als Achterhoek in Beweging steunen we dit plan. We geloven dat deze ontwikkeling kan bijdragen aan het meer bewegen van mensen met een vorm van dementie. Echter zal voor een brede maatschappelijke impact dit overstijgend aangepakt moeten worden door zowel professionals als vrijwilligersorganisaties. We verwachten dat ‘Fitavie’ de zorgkosten en de belasting op de samenleving kan laten dalen." Dhr. L.G. Kuster - Functie: voorzitter Bestuurlijk Overleg Achterhoek (acht Achterhoekse gemeenten)
De app is te downloaden voor Android en iOS. Voor meer informatie zie www.fitavie.nl. Hoewel de online mogelijkheden voor ouderen ter ondersteuning van sporten en bewegen nog beperkt zijn, is er wel een aantal handige apps beschikbaar. Deze apps kunnen helpen de 65-plusser aan de beweegrichtlijn te voldoen. Zo draagt digitale ondersteuning bij aan de fitheid en zelfredzaamheid van ouderen.

Meer lezen:




Auteurs


Jolanda de Zeeuw






https://www.allesoversport.nl/artikel/fit-en-zelfredzaam-door-digitale-ondersteuning/